Dilemma-Spel voor Beroepsethiek
Dilemma-Spel voor Beroepsethiek in het MBO
mbo tools ·
Een student ziet tijdens de BPV iets gebeuren dat niet goed voelt, maar weet niet hoe dit bespreekbaar te maken. In de klas blijkt vervolgens dat medestudenten dezelfde situatie heel verschillend beoordelen. Hoe maak je van zulke verschillen een leerzaam gesprek over professioneel gedrag? Dilemma-Spel voor Beroepsethiek biedt daarvoor concrete gespreksstof. Met sectorgerichte kaarten en gespreksvragen kan een docent studenten laten onderzoeken welke belangen botsen en hoe zij een beroepsmatige keuze onderbouwen. Het doel is niet om zo snel mogelijk één juist antwoord te vinden, maar om zorgvuldig te leren kijken, luisteren en redeneren.
Wat is Dilemma-Spel voor Beroepsethiek en voor wie?
Dilemma-Spel voor Beroepsethiek is een actieve tool met realistische ethische praktijkdilemma’s voor het mbo. De verzameling bevat precies 100 vooraf geschreven dilemma’s: 33 voor Zorg & Welzijn, 33 voor Techniek en 34 voor Economie & Handel. De tool biedt kaarten, gespreksvragen, een sectorfilter en de mogelijkheid om eigen dilemma’s te gebruiken. Er vindt geen AI-generatie plaats. De tool is bedoeld als gespreksmateriaal voor docenten en hun studenten. Ook een praktijkopleider kan de dilemma’s gebruiken als aanleiding voor een begeleid gesprek over beroepshouding. De inhoud is geen juridisch of medisch advies.
Kernfunctionaliteiten
100 vooraf geschreven dilemmakaarten
De vaste verzameling geeft de docent concrete situaties om professioneel gedrag te bespreken. Studenten kunnen verschillende keuzes onderzoeken zonder meteen hun eigen ervaringen te hoeven delen.
Sectorfilter
Met het sectorfilter kan de docent dilemma’s kiezen voor Zorg & Welzijn, Techniek of Economie & Handel. Die aansluiting helpt om de bespreking dicht bij de beroepspraktijk van de opleiding te houden.
Gespreksvragen bij de kaarten
De gespreksvragen bieden houvast voor een klassengesprek. De docent kan studenten stimuleren om hun standpunt toe te lichten en aandacht te besteden aan andere betrokkenen.
Eigen dilemma’s
De mogelijkheid om eigen dilemma’s te gebruiken maakt aansluiting bij een actuele les of praktijkervaring mogelijk. De docent blijft verantwoordelijk voor een passende formulering en zorgvuldige bespreking.
Praktijkvoorbeeld / Casus
Fictief praktijkvoorbeeld: een docent Economie & Handel wil met een klas bespreken wat professioneel handelen betekent wanneer commerciële belangen botsen met eerlijkheid. De docent gebruikt de mogelijkheid voor eigen dilemma’s en brengt deze zelfbedachte situatie in: een stagiair merkt dat een collega een klant een duurder product adviseert, terwijl een goedkoper product beter lijkt te passen. Wat doet de stagiair? Studenten denken eerst individueel na en bespreken daarna in kleine groepen welke informatie nog ontbreekt. Vervolgens verzamelt de docent verschillende handelingsmogelijkheden: een vraag stellen aan de collega, het klantbelang benoemen of de situatie later met de praktijkopleider bespreken. Tijdens de nabespreking vraagt de docent welke gevolgen iedere keuze kan hebben voor de klant, de collega en de stagiair. Tot slot schrijft iedere student een korte onderbouwing van een eigen keuze. Deze lesopbouw en reflectieopdracht zijn keuzes van de docent, geen ingebouwde functies van de tool.
Voordelen voor MBO-onderwijs
- Een gedeelde praktijksituatie geeft de klas een concreet vertrekpunt. Daardoor hoeft een gesprek over beroepsethiek niet te blijven steken in algemene uitspraken over wat goed of fout is.
- Studenten krijgen gelegenheid om hun beroepshouding onder woorden te brengen. Het vergelijken van argumenten kan zichtbaar maken dat verantwoordelijkheid, collegialiteit en klant- of cliëntbelang kunnen botsen.
- De docent kan de bespreking verbinden aan relevante beroepsverwachtingen uit het kwalificatiedossier. Die koppeling vraagt een eigen inhoudelijke selectie; een automatische koppeling is niet als functionaliteit beschreven.
- De kaarten kunnen onderdeel zijn van bestaande leermiddelen en lessen over professioneel gedrag. De docent bepaalt zelf de werkvorm, de begeleiding en de manier waarop studenten reflecteren.
Veelgestelde vragen
Genereert Dilemma-Spel voor Beroepsethiek nieuwe situaties met AI?
Nee. Dilemma-Spel voor Beroepsethiek bevat 100 vooraf geschreven dilemma’s en gebruikt geen AI-generatie. Wel is er een mogelijkheid om eigen dilemma’s te gebruiken.
Kan ik de tool inzetten voor formatief toetsen?
Een docent kan het gesprek gebruiken voor formatief toetsen, bijvoorbeeld door te kijken hoe studenten belangen herkennen en keuzes onderbouwen. Dit is een didactische inzet door de docent; een ingebouwde beoordelingsfunctie is niet beschreven.
Hoe verbind ik een dilemma aan de BPV?
Kies een passende sector of gebruik een eigen dilemma dat aansluit bij de BPV. Laat studenten benoemen welke handelingsmogelijkheden zij zien en wanneer zij begeleiding zouden vragen. Vermijd herkenbare persoonsgegevens in de bespreking.
Biedt de tool uitsluitsel over medische of juridische kwesties?
Nee. Dilemma-Spel voor Beroepsethiek ondersteunt klassengesprekken over professioneel gedrag en biedt geen juridisch of medisch advies. Maak bij specialistische kwesties duidelijk waar ethische afwegingen eindigen en aanvullende deskundigheid nodig is.